همه ی دانشجویان رشته های علوم پزشکی حداقل یکبار به این سوال ها برخورد کرده اند که چگونه می توانیم یک مقاله بنویسیم؟ بهترین و درعین حال ساده ترین راه برای نگارش یک مقاله چیست؟ از کجا باید شروع کنیم؟ برای نوشتن یک مقاله به چه چیزهای نیاز داریم؟ و بسیاری دیگر از این دست سوالات.

در این مقاله شما می آموزید که

  • برای نگارش مقاله از کجا باید شروع کنیم؟
  • برای نگارش یک مقاله به چه چیزهایی نیاز داریم؟
  • کتاب ها و برنامه های کامپیوتری که هر پژوهشگر در رشته های علوم پزشکی باید بشناسد چیست؟
  • کدام وبسایت ها به پژوهشگران در نگارش مقاله کمک می کنند؟
  • بهترین روش سرچ کردن که هر پژوهشگر باید بداند چیست؟ و چگونه انجام می شود؟
  • موتور جستجوگرهای بزرگی که باید هر پژوهشگر باید بشناسد چیست؟
  • چگونه به توصیف کلیدواژه ها در مقاله خود بپردازیم؟

 

در این قسمت مجموعه علمی پژوهشی مدیتورها بطور مشخص و منظم به سوالات ذهنی شما در زمینه نگارش مقاله در علوم پزشکی (Medical Writing) پاسخ خواهد داد. این مقاله بطور تخصصی برای دانشجویان محترم علوم پزشکی تهیه شده است و خواندن آن برای دانشجویان در رشته های غیر از علوم پزشکی زیاد کمک کننده نخواهد بود.

 

برای نگارش یک مقاله به چه چیزهایی نیاز داریم؟

1- میز و صندلی!

اول از همه به یک صندلی راحت و یک میز مسطح احتیاج خواهید داشت. صندلی باید از پشت شما را پشتیبانی کند و در حالت ایده آل دارای حالت تنظیم ارتفاع باشد تا اگر شانه های شما بعد از چند ساعت تایپ کردن درد گرفت بتوانید ارتفاع آن را تغییر دهید. میز مسطح ممکن است میز آشپزخانه باشد که به اندازه کافی بزرگ است و شما می توانید مقالات ، کتاب ها ، رایانه و سایر موارد را روی آن قرار دهید.

برای نگارش یک مقاله به چه چیزهایی نیاز داریم؟

2- کامپیوتر یا لپ تاپ

معمولا لپ تاپ (laptop) برای یک پژوهشگر نسبت به کامپبوترهای مانیتوری (desktop computer) بهتر است. استفاده از نوت بوک بعلت توانایی در جابجایی راحت تر بنظر می رسد. یک پژوهشگر برای نوشتن مقاله، سابمیت کردن و بررسی و انجام اصلاحات به کامپیوتر نیاز خواهد داشت.

3- اینترنت پر سرعت

شما نیاز دارید به یک کامپیوتر یا لب تابی که دسترسی سریع به اینترنت داشته باشد. امروزه بیش از 70 درصد از کارهایی که یک پژوهشگر نیاز دارد تا با آن نسخه خطی (Manuscript) خود را بنویسد با کمک اینترنت انجام می شود بنابراین نیاز به اینترنت پر سرعت الزامی است. پیشنهاد می شود درصورتی که در خانه خود اینترنت پرسرعت ندارید به دانشگاه یا مراکز تحقیقاتی نزدیک مراجعه کنید. امروزه بسیاری از دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی در شهرهای ایران برای رفاه دانشجویان و پژوهشگران به اینترنت پرسرعت دسترسی دارند. به اینترنت پر سرعت برای سرچ کردن (Search) مقالات مشابه، رفرنس زدن، سابمیت مقاله، پاسخ دادن به ایمیل مجله، بررسی نظرات داورها و موارد زیاد دیگری نیاز خواهید داشت.

4- موارد فرعی دیگر

موارد فرعی دیگر ممکن است شامل تلفن همراه ، دفترچه یادداشت ، قلم یا مداد، عینک و یک لیوان نوشیدنی مورد علاقه شماست.

 

حالا در قسمت زیر به بررسی جزء به جزء موارد مهم لازم برای نگارش مقاله خواهیم پرداخت:

– کتاب ها

اگر دو دهه پیش قرار بود این متن را بنویسیم، قطعا این بخش خیلی طولانی تر بود. امروزه، اینترنت و در دسترس بودن وب سایت های مفید نحوه جستجوی اطلاعات را تغییر داده است.

حالا با آگاهی از اینکه این قسمت خیلی مهم نیست ، در اینجا چند کتاب اساسی برای پژوهشگران در حیطه علوم پزشکی (و البته خواننده ها) آورده شده است:

نگارش مقاله

1- دیکشنری (dictionary)

ارزش یک فرهنگ لغت خوب را دست کم نگیرید. به عنوان مثال ، من فرهنگ لغت را اغلب بهترین مکان برای جستجوی سندرم یا بیماری های تازه نامگذاری شده می دانم. برنامه های دیکشنری رایانه ای خوب وجود دارد که در زیر چند مورد آورده شده است، اما گاهی اوقات فقط باید خواسته خود را در کتابی جستجو کنید که بتواند در دست شما باشد.

دو مورد خوب از فرهنگ لغت های پزشکی یکی دورلند (Dorland’s Medical Dictionary) است که توسط W.B. Saunders منتشر شده است و فرهنگ لغت پزشکی استدمن (Stedman’s Medical Dictionary) است که توسط Lippincott Williams & Wilkins منتشر شده است.

دیکشنری پزشکی دورلند

مجموعه پژوهشی مدیتورها به شما پیشنهاد می کند تا از لغت نامه پزشکی دورلند استفاده کنید به این دلیل که تجربه ی بسیاری از پژوهشگران در رشته های مختلف علوم پزشکی در این مجموعه نشان داده است که می توانند احساس راحتی بیشتری با آن کنند البته شما می توانید فرهنگ لغت پزشکی استدمن (Stedman’s Electronic Medical Dictionary) را در کامپیوتر خود داشته باشید و به این صورت شما به هر دو لغت نامه دسترسی خواهید داشت و احساس تکراری بودن بوجود نمی آید. همچنین به شدت توصیه می شود که یک فرهنگ لغت عمومی از زبان انگلیسی نیز در دسترس داشته باشید. در صورتی که دوست دارید با کتاب کار کنید فرهنگ لغت زبان انگلیسی American Heritage (منتشر شده توسط Houghton Mifflin) را توصیه می کنیم؛ درصورتی که با کامپیوتر کار می کنید گوگل ترنسلیت (translate.google.com) کفایت می کند.

کتاب های مرجع تخصصی اصلی و فرعی که هر پژوهشگر با توجه به رشته ی خود در حیطه علوم پزشکی باید داشته باشد!

 

1- رفرنس های اصلی علوم پزشکی

هر پژوهشگر در زمینه علوم پزشکی در تخصص خود به یک رفرنس اساسی نیاز دارد. هر رشته تخصصی حداقل دو کتاب دارد. به عنوان مثال ، در طب داخلی، کتابهای مرجع اصلی عبارتند از:

این به شما فرصت می دهد تا داده های کلینیکی و توصیه های خود را در برابر آنچه که عموماً در این زمینه پذیرفته شده است ، بررسی کنید. البته قطعا این نکته درست است که هر تکست بوک (Textbook) از زمان خشک شدن جوهر نویسنده شروع به قدیمی و out of data شدن می کند بنابراین لازم است که از آخرین و جدیدترین نسخه ی تکست بوک از زمان انتشار استفاده کنید.

 

2- رفرنس های فرعی علوم پزشکی
– مشاوره بالینی 5 دقیقه‌ای (The 5-Minute Clinical Consult)

این کتاب که توسط Lippincott Williams & Wilkins منتشر شده است رفرنس بسیار مفیدی برای طیف گسترده ای از شرایط بالینی است. این کتاب با استفاده از یک قالب کلی شبیه به کتاب آشپزی آنچه که لازم است تا افرادی که با بالین سرکار دارند و پرمشغله هستند در مورد طیف گسترده ای از بیماری ها بدانند را بیان می کند. نسخه ای پی دی اف این کتاب می تواند روی کامیپوتر شخصی شما بارگیری شود.

کتاب پنج دقیقه مشاوره بالینی

 

– کتاب نگاه سریع به دارو (The Quick Look Drug Book)

این کتاب نیز توسط Lippincott Williams & Wilkins سالانه منتشر می شود و برای بررسی نام های عمومی داروها، نام های تجاری و دوزهای آن ها مفید است. این موارد برای درست نوشتن در نگارش مقاله از اهمیت حیاتی برخوردار است. یک برنامه کامپیوتری در این رابطه نیز که در قسمت بعد شرح داده شده است در دسترس است.

کتاب نگاه سریع به دارو

– کتاب کمتر مشهور اما بسیار مفید، اختصارات پزشکی نیل دیویس (Neil Davis’ Medical Abbreviations)

خیلی وقت ها در نگارش مقاله با مخفف هایی روبرو می شویم که نمی توانیم برای آن توضیحی پیدا کنیم. برای مثال آیا می دانید TDS و BEGA مخفف چه کلماتی هستند؟

TDS مخفف سندرم اسهال مسافرین (traveler’s diarrhea syndrome) است و BEGA مخفف بهترین تخمین سن حاملگی (best estimate of gestational age) است. TEMP می تواند به معنی درجه حرارت (temperature)، موقتی (temporary) یا استخوان تمپورال (temporal) باشد. به من اعتماد کنید! این کتاب کوچک بسیار مفید و کارآمد است!

 

– برنامه های کامپیوتری

1- اصطلاحنامه (Thesaurus)

نیازی به خرید نسخه چاپی یک اصطلاحنامه نیست. برنامه Microsoft Word شما این موضوع را پوشش داده است. فقط کافی است کلمه را برجسته کرده و روی رایانه خود shift / F7 را فشار دهید. خیلی راحت شدید مگه نه؟!

2- فرهنگ لغت الکترونیکی پزشکی

فرهنگ نامه پزشکی الکترونیکی Stedman یک برنامه بسیار مفید است. شما می توانید هر زمان که کار نگارش مقاله را انجام می دهید، آن را اجرا کنید. Lippincott Williams & Wilkins گزارش می دهد که نسخه 7.0 بیش از 107،000 اصطلاح ، از جمله 5000 اصطلاح جدید را تعریف می کند. LWW همچنین می گوید که با این برنامه می توانید تعریف یک اصطلاح را بخوانید ، تلفظ آن را گوش کنید و آن را به صورت مصور و متحرک مشاهده کنید. تلفظ های صوتی برای آن دسته از پژوهشگران محترمی که می خواهند در یک همایش بین المللی سخنرانی کنند بسیار مفید خواهد بود. این یک برنامه بسیار مفید برای بارگذاری در هارد دیسک شما است.

3- بررسی کننده غلط املایی (Spell Checker)
– Medical/Pharmaceutical Spellchecker

یک برنامه کامپیوتری بسیار مفید که توسط LWW منتشر شده است. این برنامه شگفت انگیز با بررسی کننده غلط املایی Microsoft Word شما ادغام می شود و سپس در حالی که تایپ می کنید املای کلمات پزشکی و دارویی به علاوه کلمات روزمره ای که استفاده می کنید بررسی خواهد شد. جدیدترین نسخه این برنامه دارای نام های دارویی است که اخیراً منتشر شده است ، از جمله نام های تجاری آن ها و تقریبا تمام کلماتی که شما استفاده خواهید کرد؛ حتی ویژگی ای دارد که به شما امکان می دهد کلمات را به پایه آن اضافه کنید. به عنوان مثال ، لغت نامه Dorland در واژگان نیست، شما می توانید آن را به مجموعه کلمات این برنامه اضافه کنید تا دفعه بعد که از این کلمه استفاده می کنید به رنگ قرمز زیر آن خط کشیده نشود.

4- برنامه مرجع دارویی (Drug Reference Program)

به عنوان یک گزینه جایگزین یا علاوه بر داشتن کتاب دارویی Quick Look، Quick Look Electric Drug Reference را می توانید در هارد دیسک خود بارگیری کنید.

5- وبسایت ها

امروزه وبسایت ها جایی هستند که پژوهشگران و متخصصان به دنبال اطلاعات هستند.

در حقیقت ، لیست کتاب ها و برنامه های فوق ممکن است از یک دهه گذشته کاملاً غیر ضروری باشند. من بعنوان نویسنده این مقاله قصد دارم در مورد سایت های مورد علاقه خود بحث کنم؛ فکر می کنم بهتر است فقط با تعداد معدودی آشنا شویم و یاد بگیریم که از آنها به خوبی استفاده کنیم. برخی از وبسایت های مشهور و کمک کننده هزینه اشتراک می گیرند که استفاده از آن ها مخصوصا برای پژوهشگران داخل ایران که با محدودیت های اقتصادی در خارج از کشور رو به رو هستند سخت خواهد بود. به عنوان مثال ، اگر مایل به استفاده از MDConsult و UpToDate باشید، باید هزینه بپردازید. مهم نیست که کدام وب سایت را به عنوان موارد دلخواه شخصی خود انتخاب می کنید ، مهم این است که یاد بگیرید از آنها استفاده کنید. برای اینکه شما یک جستجوگر وب (Web searcher) موفق باشید، باید جستجوی Boolean را بفهمید.

ساده ترین راه برای نگارش مقاله

مجموعه علمی پژوهشی مدیتورها به شما شیوه درست سرچ کردن به روش جستجوی Boolean را آموزش خواهد داد:

جستجوی Boolean

کلمه Boolean، از نام خانوادگی ریاضی دان بریتانیایی متولد ایرلند بنام جورج بول (George Boole)، برداشته شده است که به روابط بین کلمات در جستجو کردن (Search) اشاره دارد. اساساً این شیوه از سرچ کردن به پژوهشگران این امکان را می دهد تا در وب برای جستجوی مشترکات یا شاید فقدان آن دو مورد احتمالاً مرتبط را جستجو کنند. این روش به شما امکان می دهد جستجوی خود را محدود یا گسترده تر کنید. سرچ کردن به این روش اصلا دشوار نیست. در سرچ Boolean، از یکی از سه کلمه برای پیوند دو (یا چند) کلمه یا کلید واژه (Key word) استفاده خواهید کرد. این کلمات AND ، NOT و OR هستند. به عنوان نمونه ، فرض کنید که می خواهیم اطلاعات فعلی راجع به درمان سردردهای میگرنی که این موضوع به انگلیسی می شود treatment of migraine headaches را جستجو کنیم.

ابتدا migraine AND treatment را وارد می کنیم. توجه کنید که دو کلید واژه در دوطرف و تمام حرف های AND بزرگ هستند. این سرچ فقط مقالاتی را برای شما پیدا می کند که در مورد میگرن درمانی (migraine therapy) هستند و اطلاعاتی در مورد مثلا migraine aura یا درمان peptic ulcer disease نمی دهد. اگر شما migraine OR treatment را وارد کنید، لیست بسیار طولانی تری از جمله درمان میگرن و احتمالاً درمان فشار خون بالا و هپاتیت مزمن را نیز خواهید داشت. یک اصطلاح در جستجوی Boolean هست که می گوید: OR is mORe!

می توانید بیش از دو کلمه یا کلیدواژه را به هم پیوند دهید. هرچه کلیدواژه های بیشتری با AND ترکیب شود ، لیست مقالات ایجاد شده کوتاه تر خواهد بود. هرچه اصطلاحات بیشتری با OR در ارتباط باشد ، مقالات بیشتری در لیست بازیابی می شود. بسیاری از وب سایت ها ، اما نه همه ، امکان جستجوی Boolean را می دهند.

 

آیا می دانید برای نگارش مقاله خود باید از کدام موتور جستجوگرها کمک بگیرید؟

مجموعه علمی پژوهشی مدیتورها در این قسمت به معرفی موتور جستجوگرهای غول آسای پژوهشی خواهد پرداخت.

  • گوگل (google)

گوگل (https://www.google.com)، موتور جستجوگر بسیار برجسته ای است. اگر می خواهید یک لینک سریع به یک عبارت ، عنوان کتاب ، نام نویسنده یا یک وب سایت ناآشنا داشته باشید ، ابتدا Google را امتحان کنید. هرچه بیشتر از Google استفاده کنید، از آن لذت بیشتری خواهید برد. براساس گزارشی که در سال 2006 منتشر شد، گوگل 56.4٪ ارجاع ها را از موتورهای جستجو به مقالات پزشکی ارائه می دهد.

اگر مقاله ای در ژورنال نمایه شده منتشر کرده اید، می توانید نام خود را در Google جستجو کنید تا مقاله خود را پیدا کنید.

Google امکان جستجوی Boolean را می دهد. پیش فرض آن هم AND است. بعضی اوقات در یک جستجوی Google ممکن است بخواهید عبارت خاصی را جستجو کنید ، که با استفاده از نقل قول های مضاعف انجام می شود. گوگل اینگونه توضیح می دهد:

?”What is the difference between typing pink monkey and “pink monkey

تفاوت بین تایپ کردن میمون صورتی و “میمون صورتی” چیست؟

به دلیل پیش فرض Boolean AND ، جستجوی میمون صورتی منجر به یافتن تمام اسنادی خواهد شد که در آن هر دو کلمه صورتی (pink) و میمون (monkey) در آن حضور دارند. جستجوی ” pink monkey ” فقط اسنادی را پیدا می کند که در آن عبارت میمون صورتی نمایش داده می شود.

 

به شخصه خیلی دوستش دارم!

Google Scholar که برای اولین بار در سال 2004 در دسترس قرار گرفت، یک سایت به خصوص مفید برای جستجوی مقاله های پزشکی است. این موتور جستجوگر غول آسا به پژوهشگران اجازه می دهد تا بهتر از PubMed روی سوال خود متمرکز شوند و حتی گاهی اجازه می دهد که به یک مقاله و نه فقط چکیده آن بطور کامل دسترسی داشته باشند.

توصیه مدیتورها: این مجموعه به همه پژوهشگران توصیه می کند تا برای سرچ کردن در اولین قدم از گوگل اسکولار استفاده کنند.

  • MEDLINE / PubMed

MEDLINE خدمات کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده (NLM) است. این امکان را به شما می دهد تا حداکثر 12 میلیون رفرنس در مقالات مجله های علمی را جستجو کنید ، عمده این ها مواردی هستند که در علوم زیست پزشکی (biomedical) وجود دارد. جستجوی شما می تواند به دهه 50 (1950) بازگردد.

با رفتن به صفحه اصلی NLM در http://www.nlm.nih.gov می توانید به MEDLINE از طریق اینترنت دسترسی پیدا کنید. هیچ هزینه ای برای استفاده از این سرویس وجود ندارد و نیازی به ثبت نام نیست. آسانترین دسترسی این است که مستقیماً از طریق http://www.pubmed.com به PubMed بروید.

در PubMed شما انتخاب های خاصی دارید:

می توانید بر اساس کلمات عنوان ، عبارت ، کلمه متن ، نام نویسنده ، نام مجله یا هر نوع ترکیبی از آن جستجو کنید. PubMed امکان جستجوی Boolean را می دهد. جستجوی شما لیستی مقالات به همراه اسم نویسندگان ، عنوان ، منبع انتشار و به طور کلی چکیده را ارائه می دهد. PubMed فقط مقالات منتشر شده علمی را جستجو می کند و برنامه ای برای نمایه کردن کتاب ها ندارد.

همچنین می توانید با استفاده از واژگان کنترل شده NLM در قسمت MeSH ، که مخفف عنوان Medical Subject Headings است ، جستجو کنید. MESH برای نمایه سازی مقالات از 5400 مجله برتر زیست پزشکی در جهان برای پایگاه داده MEDLINE / PubMED® استفاده می کند.

MeSH به دو صورت الفبایی (alphabetic) و سلسله مراتبی (hierarchical) به توصیف واژگان می پردازد. در ابتدایی ترین سطح ساختار سلسله مراتبی عناوین بسیار گسترده ای مانند ” Anatomy” یا ” Mental Disorders” وجود دارد. عناوین خاص تر در سطوح باریک تر سلسله مراتب یازده گانه مانند ” Ankle” و “Conduct Disorder” مشاهده می شود. در سال 2010، 25588 واژه برای توصیف در MESH وجود داشت.

هنوز گیج هستید؟ منم! اگر واقعاً می خواهید اطلاعات بیشتری کسب کنید ، به لینک http://www.nlm.nih.gov/pubs/factsheets/mesh.html بروید. PubMed همچنین “Loansome Doc” را ارائه می دهد ، ویژگی ای که به شما این امکان را می دهد تا برای نسخه کامل متن مقاله ای که در MEDLINE / PubMed موجود است ، سفارش الکترونیکی دهید. البته ممکن است در بعضی موارد نیاز به پرداخت هزینه داشته باشید.

بسیاری از پژوهشگران معتقدند که PubMed یک راه ناامید کننده برای جستجوی مقالات است بطوری که در سرچ تعداد زیادی از مقالات که مرتبط با عنوان نیست هم لیست می کند. مجموعه مدیتورها برای رفع این مشکل پیشنهاد می کند از BioMedLib.com که در سایت bmlsearch.com موجود است استفاده کنید. این وب سایت رایگان پاسخ بسیار متمرکز تری نسبت به درخواست شما در PubMed ارائه می دهد ، از جمله گراف هایی که نشان دهنده ارتباط هر مقاله با سوال پژوهشگر است. همین الان در مورد یک موضوع مثلا ”pancreatitis” در BioMedLib.com و PubMed.com سرچ کنید تا متوجه حرف من بشوید.